Male budowle centralne

W tamtych czasach powstawały nie tylko wielkie budowle na planie centralnym. Tworzone były tez małe budynki na planie centralnym. Te małe budowle jednak miały inne znaczenie. Nie służyły do tego by zbierały się w nich gminy chrześcijańskie lecz były to baptysteria ( najczęściej tworzono tylko jedno baptysterium w mieście). W środku baptysterium mieściły się baseny chrzcielne do których prowadziły schodki. Na planie centralnym były budowane również (jak za czasów rzymskich) mauzolea. Budowano je nad świętymi miejscami, przykładem mogą byś Kościół narodzenia pańskiego w Betlejem czy kościół grobu świętego w Jerozolimie. Pierwowzorem dla mich były kopułowe caladria znajdujące się w termach z basenem wewnątrz. Często przestrzeń była podwyższona i w górnych ścianach pojawiały się okienka. Plany były koliste lub wielokątne ,z doczepianymi po bokach prostokątnymi niszami. Wnętrza były jednoprzestrzenne ,czasem z obejściami. Byry to piękne małe budowle które , bogato zdobione mozaikami wewnątrz naw.